Gemeenteraadslid: waarom zou je het eigenlijk worden?

Een aantal weken gelden gaven diverse politieke partijen het startschot voor hun verkiezingscampagnes in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart aanstaande. Diezelfde dag publiceerde de NOS een nieuwsbericht dat uit onderzoek blijkt dat het voor veel politieke partijen echter steeds moeilijker wordt om geschikte mensen te vinden die zich verkiesbaar willen stellen voor een plek in de gemeenteraad. Het zijn van raadslid heeft geen positief imago en er gaat een hoop tijd in zitten. Veel mensen worden hierdoor afgeschrikt. Een herkenbare tendens, ook in Kaag en Braassem.

In de gemeente Kaag en Braassem worden pas over vier jaar weer gemeenteraadsverkiezingen georganiseerd. De gemeenten Alkemade en Jacobswoude zijn vorig jaar gefuseerd en in dat kader moesten er toen - in tegenstelling tot de rest van Nederland - reeds verkiezingen worden gehouden. Ook voor de politieke partijen in Kaag en Braassem was het in aanloop daarnaartoe nog een hele toer om een goede lijst met kandidaten voor de gemeenteraad samen te stellen. Relatief veel mensen die voorheen politiek actief waren in het voormalige Alkemade of Jacobswoude zagen het niet zitten om dit voort te zetten in Kaag en Braassem en stopten toen de fusie eenmaal een feit was. Begrijpelijk, maar natuurlijk ontzettend jammer, ook gezien de door hen opgebouwde kennis en ervaring die hierdoor verloren ging voor de nieuwe raad.

Gemeenteraadsleden krijgen een maandelijkse vergoeding voor hun werkzaamheden. In tegenstelling tot wat veel mensen denken is het zijn van gemeenteraadslid echter geen functie waar je je dagelijks brood mee kunt verdienen, althans niet in gemeenten buiten de grote steden. De meeste raadsleden hebben overdag een baan en moeten dus de avonden en weekenden spenderen aan het raadswerk. Dat dat niet altijd makkelijk is ondervind ik zelf aan den lijve. Toen ik in 2006 als gemeenteraadslid in Alkemade werd gekozen studeerde ik nog. Ik had toen overdag veel tijd om me te verdiepen in de diverse onderwerpen. Sinds ik werk is die tijd er niet meer en moet ik me dus noodgedwongen concentreren op een beperkt aantal onderwerpen, anders hou je geen weekend en avond meer over.

Daar komt bij dat met het groter worden van de gemeente ook de vraagstukken complexer en groter zijn geworden. Ook het Rijk werpt steeds meer van haar taken op het bordje van de gemeenten. Als gemeenteraadslid moet je dus goede kennis van zaken en een gezond verstand hebben om je staande te kunnen houden temidden van die ingewikkelde en toenemende stroom aan informatie. Hoofdzaken scheiden van de bijzaken is daarbij steeds meer het devies anders ga je kopje onder.

Ook de reacties van de inwoners zijn niet altijd positief. Mensen komen logischerwijs op voor hun eigenbelang. Als raadslid moet je al deze individuele en deelbelangen echter afwegen en een keuze maken. Dat je het daarbij niet iedereen naar de zin kunt maken is een gegeven, maar dat zal niet altijd op ieders begrip kunnen rekenen. Denk maar aan het voorbeeld van de weg die door iemands achtertuin moet gaan lopen: verschrikkelijk voor degene die het meemaakt, maar soms nodig voor de rest van de gemeenschap. Probleem is dat de rest van de gemeenschap niet als één stem kan spreken, dat moet de raad namelijk voor haar doen. Degene die die weg in zijn achtertuin krijgt, zal zijn frustratie en onbegrip dus richten op de raad (en het college). Als raadslid zul je dus ook zeker tegen een stootje moeten kunnen.

Het is jammer dat steeds minder mensen animo hebben voor het raadswerk, want het blijft een van de meest interessante en leerzame bezigheden die er zijn. Ik begrijp maar al te goed dat veel mensen het niet zien zitten om er nog een halve baan bij te nemen - waarbij je vaak 's avonds op pad bent - en geen zin hebben in al het ‘gezeur', laat staan de stank voor dank die er soms mee gepaard gaat. Ik denk echter ook dat iedereen in een samenleving zijn of haar verantwoordelijkheid moet nemen, of dat nu is als vrijwilliger bij een club, bestuurslid van een vereniging of raadslid in je gemeente.

Het is een feit dat de samenleving steeds meer individualiseert, mensen leven meer en meer voor zichzelf en niet meer voor elkaar. Ik heb daar geen oordeel over, maar wat voor samenleving zouden we hebben als we die lijn door zouden zetten? Geen lokale voetbalvereniging ondanks dat er wel mensen willen voetballen maar niemand vrijwilliger wil zijn om het veld bij te houden of de kantine te runnen. Geen tennisclub ondanks dat mensen wel willen tennissen maar niet in het bestuur van de club willen zitten. En datzelfde geldt voor onze gemeente. Ook dat is een vereniging, een vereniging waar we allemaal lid van zijn, of we nu willen of niet, en waar we ook contributie (lees: belasting) voor betalen. Ieder individu of deelgroep in die vereniging wil dat er voor zijn belang wordt opgekomen, maar om nu op te komen voor de belangen van een ander...dat liever niet, laat dat maar door een ander doen. Als echter iedereen zo zou handelen zou er geen voetbalvereniging, tennisclub of gemeente meer bestaan, of alleen tegen veel hogere kosten omdat er dure beroepskrachten ingehuurd moeten worden. Ik denk niet dat dat de kant is die we op moeten!